Czytanie ze zrozumieniem – najważniejsze w nauce z książek
Czytanie ze zrozumieniem to umiejętność potrzebna nie tylko w szkole czy na studiach – przydaje się na co dzień.
W szkole sprawdza się „czytanie ze zrozumieniem”, ale sam proces nauki czytania często nie jest na to realnie nakierowany.
Podstawowe problemy, z których wynika niski poziom zrozumienia tekstu, to:
- zbyt wolne czytanie – przy dłuższych zdaniach pod koniec zdania osoba czytająca nie wie, od czego się ono zaczynało,
- rozbiegane myśli – wynikają z braku zainteresowania tekstem albo z nadmiaru spraw, którymi zajmujemy się w danym momencie,
- czytanie bez celu – zwykle powoduje, że zapamiętujemy mniej niż wtedy, kiedy doprecyzujemy, jakich informacji szukamy.
Dzięki treningowi szybkiego czytania możesz podnieść zrozumienie czytanego tekstu
Nauczyciele sprawdzają „czytanie ze zrozumieniem”, np. na sprawdzianach z lektur – ale czy to wystarcza, by naprawdę nauczyć uczniów czytania ze zrozumieniem?
Standardowy proces uczenia się czytania zaczyna się od literowania, potem przechodzi przez sylabizowanie, aż w końcu dochodzi do składania całych wyrazów. Podczas lekcji uczniowie czytają na głos czytanki – kiedy umiesz czytać „bez dukania”, oznacza to, że umiesz czytać.
Czy to prawda?
Niestety przeczytanie tekstu na głos nie zawsze ma wiele wspólnego z jego zapamiętaniem czy zrozumieniem. Zazwyczaj podczas czytania na forum klasy dzieci najbardziej koncentrują się na brzmieniu pojedynczych słów i na tym, by dobrze wypaść przed klasą – mniej na sensie tekstu.
W pewnym momencie edukacji kończy się nauka czytania. Kiedy umiesz czytać na głos, pojawia się instrukcja, żeby czytać po cichu „pod nosem” w ten sam sposób. W ten sposób uczymy się wokalizacji, a później subwokalizacji – przez co zaczynamy wierzyć, że bez wewnętrznego narratora czytanie ze zrozumieniem nie jest możliwe.
Jaki jest rekord w szybkości czytania na głos?
Najszybciej mówiący człowiek na świecie, Sean Shannon, bijąc rekord, wypowiedział 655 słów w ciągu jednej minuty. Podczas programów telewizyjnych i radiowych najszybsi prezenterzy czytają informacje z prędkością około 400–500 słów na minutę.
Efektem szybszego mówienia zazwyczaj byłby niezrozumiały bełkot.
Jaki jest polski rekord Guinnessa w szybkim czytaniu?
Polski rekord Guinnessa w szybkim czytaniu to 36 460 s/m, przy zrozumieniu 91%.
Dla większości osób czytających „normalnie” takie tempo nie jest celem samym w sobie – ważniejsze jest to, co można z tego podejścia wziąć do praktyki: jak czytać sprawniej, bez utraty zrozumienia i bez męczącej subwokalizacji.
Co będzie pomocne, by opanować czytanie ze zrozumieniem?
Techniki koncentracji
Dzięki technikom takim jak metody New Code NLP czy kinezjologia edukacyjna możesz łatwiej skupić się na tekście, a stałe poszerzanie uwagi sprawia, że czytanie ze zrozumieniem jest możliwe nawet przy szybszym czytaniu. Na początek warto wykonywać proste ćwiczenie „leniwe ósemki” – zwiększa ono koncentrację i ułatwia czytanie ze zrozumieniem.
Sprecyzowanie celu czytania
Kiedy czytasz dla przyjemności, czytanie ze zrozumieniem zwykle nie stanowi problemu, bo cel jest oczywisty. Podczas nauki i czytania lektur bywa inaczej: wiele osób nudzi się, a na klasówce po przeczytaniu nie ma zielonego pojęcia, o czym to było. Prosta rada: jeszcze przed czytaniem zastanów się, jakie informacje będą najważniejsze. Jeśli znajdziesz chwilę, by zadać sobie konkretne pytania do tekstu, możesz wypisać je na kartce – w ten sposób nastawiasz się na większe zrozumienie, a Twoja podświadomość dostaje jaśniejszy komunikat, co ułatwia czytanie ze zrozumieniem.
Szybkie czytanie
Dzięki technikom szybkiego czytania można zwiększyć zrozumienie – nawet wtedy, gdy chodzi o czytanie w tempie „normalnym”. Szybkie czytanie pozwala spojrzeć na tekst inaczej, dzięki czemu łatwiej wychwytujesz kluczowe informacje. Większość osób kojarzy szybkie czytanie z ogromnymi prędkościami, ale sprawa jest bardziej złożona. Szybkie czytanie – jak wybrać kurs? W zależności od celu czytamy różnymi prędkościami: integralnie, szybko i selektywnie. Poznanie tych metod sprawia, że nie tylko czytasz szybciej, ale też łatwiej przychodzi czytanie ze zrozumieniem.
Zwykle czytelnicy uważają, że to, co robią, to czytanie ze zrozumieniem. Ludzie czytając w różnym stopniu angażują się w lekturę i zwracają uwagę na różne szczegóły. Co za tym idzie, może się zdarzyć, że relacje dwóch osób z jednego zdarzenia będą odmienne – a to samo dotyczy czytanych tekstów.
Czytelnik dysponujący szeroką wiedzą z danej dziedziny zwykle szybciej czyta i łatwiej zapamiętuje tekst niż osoba, która spotyka się z tematem po raz pierwszy.
Na inne rzeczy zwróci uwagę typowy wzrokowiec, a na inne słuchowiec czy kinestetyk. Najprościej ujmując, każdy dysponuje innym aparatem poznawczym i innym zestawem filtrów percepcyjnych. Czytanie ze zrozumieniem polega na aktywnej relacji z tekstem – to nie tylko czytanie, ale też integracja wiedzy i jej późniejsza aktywacja.
Przypominanie sobie to umiejętność – pamięć warto ćwiczyć
„Aktywacja informacji” to jej wydobywanie z czasami nawet nieuświadomionych warstw. Czytanie ze zrozumieniem może częściowo opierać się na antycypacji. Ciekawostką jest to, że im lepszą wyobraźnią dysponujesz, tym lepsze może być rozumienie tekstu i zapamiętywanie. Jeśli nie do końca wiesz, jak się to łączy, warto sięgnąć po kurs łączący szybkie czytanie i techniki pamięciowe.
W jaki sposób techniki pamięciowe ułatwiają czytanie ze zrozumieniem?
Techniki zapamiętywania zwykle kojarzą się z pamięcią, ale bardzo stymulują wyobraźnię. Dzięki nim możesz czytać multisensorycznie, czyli korzystać z wyobraźni także „poza słowami”. Jeśli czytanie jest tylko powtarzaniem słów w dialogu wewnętrznym albo czytaniem na głos, może to ograniczać czytanie ze zrozumieniem, bo zawężasz pracę do jednego kanału.
Przykład:
Zacznij głaskać prawą dłonią swoje lewe przedramię, a w tym czasie:
- skup spojrzenie na głaskanej dłoni,
- skoncentruj się na dźwiękach, które słyszysz,
- zwróć uwagę na odczucia, które się pojawiają.
Spróbuj utrzymać uwagę tak, by była skoncentrowana na wszystkich trzech obserwacjach jednocześnie.
Jeśli wykonałeś to ćwiczenie, prawdopodobnie zauważyłeś, że uwaga przeskakuje pomiędzy zmysłami i praktycznie niemożliwe jest pełne skupienie się na informacjach płynących z trzech zmysłów jednocześnie.
Zastanawiasz się, jak wykorzystać tę wiedzę?
Z pomocą przychodzą techniki koncentracji i techniki pamięciowe, które ułatwiają czytanie ze zrozumieniem. Wchodząc głębiej w temat, docieramy do synchronizacji półkul mózgowych. Długoterminowo można nad nią pracować ćwiczeniami z kinezjologii edukacyjnej metodą Dennisona.
Jeśli natomiast oczekujesz szybkich i konkretnych efektów, warto sięgnąć po metody bazujące na New Code NLP, pomagające wejść w stan gotowości do zdobywania nowej wiedzy, takie jak High Performance State, Flow State czy The Know Nothing State.
Dzięki synchronizacji półkul mózgowych łatwiej utrzymujesz uwagę na zadaniu, a „myślotok”, który zwykle dekoncentruje podczas nauki, wycisza się. To ułatwia nie tylko czytanie ze zrozumieniem i naukę – zwiększa się Twoja skuteczność na co dzień.
Czasami trzeba opanować materiał, którego nauka wydaje się nie mieć sensu. Zazwyczaj trudno się wtedy zmotywować, a myśli są wyjątkowo rozbiegane. Bywa, że pomaga zaprzestanie ciągłej analizy – to staje się możliwe m.in. dzięki The Know Nothing State: stanowi, w którym zapamiętujemy i uczymy się, pomijając zbędne analizy.
Jakie zmiany w diecie mogą ułatwić naukę i czytanie ze zrozumieniem?
Mózg potrzebuje odpowiedniego paliwa:
– Warto unikać nadmiaru nasyconych kwasów tłuszczowych. W badaniach na zwierzętach i w obserwacjach pacjentów wskazywano, że dieta bogata w nasycone kwasy tłuszczowe może negatywnie wpływać na uczenie się i zapamiętywanie, a u ludzi wiązać się z wyższym ryzykiem demencji.
– Korzystny wpływ na pamięć mogą mieć nienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3. Jednym słowem: jedz ryby, tran, orzechy i nasiona.
- Pomocą w poprawie pamięci mogą służyć niektóre związki z miłorzębu japońskiego (np. bilobalid).
- Ponadto spożywanie lecytyny (fosfolipidów) wspiera mielinizację długich wypustek (aksonów) komórek nerwowych, co może sprzyjać sprawniejszemu przewodzeniu sygnałów.
- Kolejnym związkiem często omawianym w kontekście pracy mózgu jest resweratrol – substancja zawarta w skórce czerwonych winogron.
- Warto też zwrócić uwagę na kurkuminę, która jest silnym antyoksydantem.
No i najważniejsze: woda
Nawodnienie ma duże znaczenie dla komfortu pracy umysłowej. Warto pamiętać, że kawa pobudza na pewien czas, a później u niektórych może wywołać ból głowy, który koncentracji nie ułatwia. Dla wielu osób praktycznym minimum jest 2–2,5 litra wody dziennie (w zależności od masy ciała, aktywności i temperatury).
Zainteresował Cię ten artykuł? Chcesz dowiedzieć się więcej o tematach takich jak czytanie ze zrozumieniem, techniki koncentracji, techniki pamięciowe i szybkie czytanie? Zajrzyj na stronę Kurs Szybkiego Czytania – Tajemnice Umysłu, gdzie w dziale artykuły znajdziesz więcej materiałów.